آداب ماه میهمانی خدا در بین مردم بلوچستان/ از محبت به همدیگر با برپایی سفره پر مهر افطار تا عبادت خالصانه
ماه مبارك رمضان از جمله ماه هاي مهم معنوي مسلمانان است كه در استان مردم بلوچ سيستان و بلوچستان به خاطر پيشينه فرهنگي غني با استقبال مردم و با آيين هاي خاص برگزار مي شود.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دبیرخانه شورای برنامه ریزی مدارس علوم دینی اهل سنت از سیستان و بلوچستان به نقل از چهاربهاران، ماه مبارک رمضان ماه نزول قرآن و ماه میهمانی خدا در میان اقوام ایرانی  به خصوص قوم بلوچ جایگاه ویژه ای دارد.

رسوم و خرده ‌فرهنگ‌های ماه رمضان در سیستان و بلوچستان قدمتی دیرینه دارد و خیلی از این آیین‌ها از گذشته‌های دور به ما رسیده است و همین قدمت بالای این فرهنگ‌ها، بر جذابیت این آیین‌ها افزوده و بسیاری از گردشگران تمایل دارند آن را از نزدیک مشاهده کنند.

مردم مناطق مختلف استان سیستان و بلوچستان در ماه مبارک رمضان، آداب و رسومی دارند که در اغلب موارد، این آداب و رسوم مانند سایر مناطق کشور برپا می‌شود اما برخی از این آداب خاص همین منطقه است؛ مردمان متدین این استان در روزهای آخر ماه شعبان با برپایی آیین‌های خاصی به پیشواز ضیافت الهی رمضان می‌روند.

بلوچستانی‌ها رسوم خود برای ماه رمضان را از نیمه شعبان آغاز می‌کنند. آنها در این روز انواع غذاهای محلی و حلوای خرما می‌پزند و میان نیازمندان توزیع می‌کنند تا ثواب آن به مردگانشان برسد.

چمروک در بلوچستان نشانی است از استقبال و اشتیاق مردم به ماه مبارک رمضان است درواقع چمروک روایت متفاوتی از باورهای دینی مردم بلوچستان است، روایتی رمضانی و یک آیین کهن که بوی خدا می‌دهد.

مردم این منطقه در هنگام افطار و سحری خوراکی‌ها زیادی را آماده می‌کنند که ازجمله پخت پَکورا، نان‌روغنی، چانگال، سمبوسر، انواع آش و مهمتر از همه تباهگ است که در سفره‌های افطار و سحر تناول می‌شود.

صله رحم سنت دیرینه مردم بلوچستان
مولوی اهل سنت شهرستان چابهار در گفت و گو با ما با اشاره به آداب و رسوم مردم بلوچستان در ماه مبارک رمضان بیان کرد: مردم مسلمان بلوچ که علاوه بر فرهنگ و سنت گذشتگان به آیین های دینی هم اعتقاد بالاتری برخودار هستند صله رحم هم از مهمترین آداب و سنن مردم در ماه رمضان از گذشته تا به امروز است ومردم دیندار معتقدند که در این ماه باید کینه ها را کنار گذاشت و با دلی آکنده از صفا و صمیمیت در مهمانی خداوند حضور یافت.

مولوی سید محمد درتکیده افزود: شپ پادکنک؛ بیدارکردن برای سحری از سنن دیگر مردم دشتیاری در گذشته در روستاها، بیدار کردن اهالی هنگام سحر بود که چند نفر از مردم در کوچه ها می گشتند و مردم را برای سحر بیدار می کردند گاهی با نواختن طبل و در زدن خانه ها صورت میگرفت وا هل خانه نیز با روشن کردن چراغ، بیدار بودن خود را اعلام می کردند.

وی ادامه داد: امروزه هم این سنت تا حدودی منسوخ شده و معمولا در وقت سحر سروده های عامیانه منطقه و خواندن اشعار از بلندگوهای مساجد پخش می شود و مردم را برای صرف سحری بیدار می کنند.

خواندن نماز تروایح بعد از نماز عشاء
مدرس حوزه علمیه اهل سنت چابهار یکی از مهم ترین آداب اهل سنت در ماه رمضان را خواندن نماز تراویح عنوان کرد و گفت: در نزد مذهب اهل سنت هر شب به همراه نماز عشاء، نماز ۲۰ رکعتی اقامه می شود که به آن ‘تراویح’ می گویند، از منظر اهل سنت این نماز که ویژه ماه مبارک رمضان است، فضائل زیادی دارد و خواندن آن برای روزه داران لازم است.

وی ادامه داد: نماز تراویح متشکل از ۱۰ نماز دو رکعتی است که مردم بلوچستان بر طبق سنت دیرین خود همیشه سعی می کنند بیست رکعت نماز تراویح را به جماعت و امامت حافظ قرآن که هر شب یک جزء از این کتاب مقدس را تلاوت می کند، بجا بیاورند، اقامه نماز تراویح از ۴۵ دقیقه تا یک ساعت و نیم به طول می انجامد.

مولوی درتکیده بیان کرد: دردهه آخر ماه رمضان و همزمان با لیالی قدر(۲۹-۲۷-۲۵-۲۳-۲۱) چند نفر از ساکنان محله به نیت ده روز به مسجد محله می رود و بدون عذرشرعی هیچگاه شخص معتکاف ازمسجد خارج نمی شود شخص معتکف چادری در گوشه مسجد نصب می کند و شبانه روز به تلاوت قرآن،نیایش، اقامه نماز و دعا می پردازد و تا شب قبل عید حق بیرون رفتن از مسجد را ندارد.

به گفته وی؛ هر شب قبل از نماز عشاء و تراویح، مولوی مسجد در مورد فضیلت روزه و ماه مبارک رمضان به سخنرانی می پردازد.

حلالیت طلبیدن رسم دیرینه بلوچستان
مولوی اهل سنت چابهار با اشاره به اعتقادات مردم بلوچستان در خصوص حلالیت طلبیدن در ماه مبارک رمضان خاطرنشان کرد: اگر کسی در طول سال مرتکب خطایی شده با طلبیدن حلالیت از دیگران در روز عید فطر خداوند تمام گناهان او را می بخشد و در این روز همه به دیدار از بزرگترها و بیماران می شتابند و اگر در طول چند ماه فردی یکی از نزدیکان خود را از دست بدهد مردم برای دلداری به منزل وی می روند.

غذاهای محلی زینت بخش سفره ماه رمضان در سیستان وبلوچستان
مسلم بارکزئی؛ فعال فرهنگی و گردشگری شهرستان چابهار در گفت و گو با خبرنگار چهاربهاران گفت: زنان بلوچ در تدارک مایحتاج و تهیه افطاری و سحری ماه مبارک رمضان نقش کلیدی دارند و مدیریت بیشتر امور خانه و تامین نیازهای اساسی خانواده برعهده زنان است.

وی درخصوص طبخ غذاها در ماه مبارک رمضان بیان کرد: زنان بلوچ در ایام رمضان سعی می کنند خوشمزه ترین غذاهای را طبخ کنند، غذاهایی مثل حلوا شکری و شیرگی، برنج گوشت، چانگال بعد از اینکه غذا آماده شد آنرا در ظروف مخصوص می گذارند و مردان خانواده یا نوجوانان این غذاها محلی را جهت افطار نمازگذاران به مساجد می برند.

این فعال گردشگری درخصوص غذاها در بلوچستان اینگونه عنوان کرد؛
«تباهگ» یکی از اصلی ترین غذاهای ماه مبارک رمضان است که در وقت سحر صرف می شود و مخلوطی از برنج و گوشت خشک شده بوده که بسیار خوشمزه و لذیذ است و طرفداران زیادی در میان قوم بلوچ و حتی غیر بلوچ های این منطقه دارد.

از دیگر خوارک مرسوم در بلوچستان شیرینی «چانگال» است که معمولا بر سر سفره افطار گذاشته می شود، مواد اولیه آن خرما، خمیر نیمه پخته، روغن محلی حیوانی و افزودنی های معطر است.

«بت ماش»نوعی غذاست که بیشتر در میان افراد مسن و یا خاص طرفدار دارد، هم در ماه مبارک رمضان و هم در فصل زمستان بویژه هنگام بارش باران بر سر سفره مردمان بلوچ قرار می گیرد.

نان «تیموش»در بلوچستان تهیه و پخت می شود که تنها به ماه رمضان اختصاص ندارد اما به علت سبکی و و هضم سریع آن در این ماه طرفداران زیادی دارد، این نوع نان حتی از کاغذ نیز نازک تر است و پخت آن مهارت خاصی را می طلبد.

«پکوره» از مخلوط آرد نخود، آرد گندم، گشنیز، ادیه های معطر، روغن، فلفل و سیب زمینی تهیه می شود و مردم بلوچ معمولاً سر سفره افطار از این غذا بهره می گیرند، دستور پخت آن از کشورهای عربی و پاکستان گرفته شده و بدلیل نبود مواد اولیه آن در روستاها بیشتر در شهرهای بزرگ تهیه می شود.

از دیگر خوراکهای محلی که می توان آن را بر سر سفره های افطار مردم بلوچ یافت، حلوا شکری، حلوا شیرگی، خرما بریز، خرما شیرگی، کتوک، هارگ، انواع لبنیات محلی، نان روغنی، مربای خرما، انواع ترشی های مختلف مثل ترشی لیمو، ترشی انبه است.

دوخت البسه سوزن دوزی بهترین تفریح اوقات فراغت زنان بلوچ
فعال گردشگری چابهار اظهار کرد: با توجه به زمان بر بودن دوخت البسه سوزن دوزی شده بانوان بلوچ که گاهاً حتی تا شش ماه نیز به طول می انجامد، زنان در ماه رمضان به محض فراغت از کار منزل تا عصر به دوخت و دوز و «سوزن دوزی» لباسهای مخصوص عید فطر خود و فرزندانشان مشغول می شوند.

وی ادامه داد: چند روز مانده به پایان ماه مبارک رمضان شهرهای بزرگ و مراکز خرید منطقه بلوچستان چنان شلوغ می شوند که تردد را برای مردم و خودروها دشوار می سازد، بیشترین کالاهایی که در این روزها خریداران زیادی دارد، پارچه ،لباس، کفش، حنا، شیرینی و میوه است.

بارکزئی گفت: در شب پایانی ماه مبارک رمضان زنان بلوچ با تهیه و آماده کردن حنا که معمولاً حنای محلی آن منطقه است، خود را برای مراسم حنا بندان آماده می کنند.

وی افزود: در نهایت ماه مبارک رمضان پایان می یابد و مردم خود را برای روز عید سعید فطر آماده می کنند، در این روز مردان با پوشیدن لباس نو در عید گاههای محل سکونت و برای اقامه نماز عید حاضر می شوند و پس از آن صورت دسته جمعی به دیدار خویشاوندان و بزرگان می روند و همدیگر را در آغوش گرفته و از یکدیگر طلب بخشش و حلالیت می کنند.

انتهای پیام/

فهرست