شناسه خبر: 58089

لینک کوتاه صفحه

https://dmsonnat.ir/?p=58089

الزامات تحقق «جهش تولید» (فرهنگ کار)
«جهش تولید» که در راستای تقویت ابعاد اقتصاد مقاومتی، استقلال، اقتدار و عزت ایران اسلامی دنبال می شود نیازمند عزم ملی، مشارکت همگانی و تمرکز بر منافع ملی است.

«جهش تولید» علاوه بر کمک به تامین نیازهای داخلی باید زمینه ساز توسعه صادرات باشد، بنابراین «جهش تولید» که عامل اصلی تحقق اقتصاد مقاومتی است و اگرچه نیازمند برخورداری از سازوکارهای فرهنگی در سه حوزه تولید، توزیع و مصرف است، اما در حوزه تولید تمرکز بر جهش اقتصادی، اصلاح الگوی مصرف و در حوزه توزیع و مصرف اصلاح فرهنگ صادراتی با هدف کسب منافع و تقویت نفوذ و تاثیرگذاری فرهنگی موردتوجه است. فرهنگ مطلوب «جهش تولید» باید عواملی چون: «فرهنگ کار»، فرهنگ زندگی و مصرف، فرهنگ کارآفرینی، سخت کوشی، رقابت سالم در فعالیت اقتصادی، تمرکز بر روحیه خودباوری به ویژه در مقابل تحریم ها، نظام تبلیغات اقتصادی بومی، فرهنگ بهره وری بهینه، ارزش گذاری و حمایت از ابتکارات و اختراعات، فرهنگ خوداتکایی و خودکفایی و… را مورد توجه قرار دهد. «جهش تولید» که در راستای تقویت ابعاد اقتصاد مقاومتی، استقلال، اقتدار و عزت ایران اسلامی دنبال می شود نیازمند عزم ملی، مشارکت همگانی و تمرکز بر منافع ملی است. با درنظر گرفتن این مهم که در منابع دینی و فرهنگ میهنی ایران اسلامی آموزه های غنی در حوزه فرهنگ بهینه و کارآمد تولید وجود دارد و اگرچه تحقق «جهش تولید» مبتنی بر فرهنگ اسلامی مستلزم وجود سیاست های فرهنگی و اقتصادی هدایتگر است، اما بیان ابعاد و زوایای فرهنگی برشمرده شده از منظر آموزه های اسلامی در تحقق ابعاد فرهنگی شعار سال بسیار تاثیرگذار و رهگشا است.

با توجه به نقش کار، عمل، رفتار و… در شکل دهی و اعتلای حیات جامعه در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، تلاش و کوشش همگانی برای ارتقای «فرهنگ کار» و رفع موانع موجود در این راه یک ضرورت اعتقادی- عقلانی است. «فرهنگ کار» می تواند تسهیل کننده  سخت کوشی، بروز خلاقیت ها و نوآوری ها، ایجاد و تقویت احساس مسئولیت و تعهد، تقویت وجدان کاری، ارتقا، ضریب انضباط و امنیت اجتماعی باشد. در آموزه های دینی و فرهنگ اسلامی کار، تلاش و کوشش همانند مجاهدت در راه خدا و در راستای عبادت الهی برشمرده شده و دارای ارزش و تقدس است. کار و تلاش در چارچوب فرهنگ برخاسته از اعتقادات و عقلانیت موجب تکامل و پیشرفت اجتماع و تعیین کننده عزت، مردانگی، سعادت و خوشبختی فرد و جامعه می شود. کار در فرهنگ دینی- میهنی در مفاهیمی چون شغل، عمل، رفتار، ممارست، رنج و زحمت، وسیله معیشت معنا شده که مظهری از عبادت و عمل صالح است.

کار از عوامل تولید است که تمامی فعالیت های انسان به ویژه در حوزه اقتصاد، اعم از فکری، برنامه ای، یدی، تخصصی و غیرتخصصی برای تولید ثروت را دربرمی­گیرد و موجب تعالی جامعه، تقویت روابط اجتماعی، برآورده شدن نیازهای جامعه، تزکیه نفس، جلوگیری از مفاسد اجتماعی و… می­شود.

در قرآن کریم کلماتی چون عمل، کسب، سعی، جهد و… مطرح شده است که بیانگر موضوع عام کار است و وقتی کار و کوشش توام با ایمان باشد ارزش پیدا می کند. اسلام کار را همان مایه زندگی انسانی دانسته و آن را سرمایه دنیا و آخرت انسان به حساب می آورد. در اسلام سعادت و سلامت جامعه و رشد و پیشرفت فردی و اجتماعی وابسته به کار هدفمند و مطلوب معرفی شده است، براین اساس ارزش کار و تلاش مترادف با عبادت قلمداد شده است و گستره کار نیز در آموزه های اسلامی دایره وسیعی دارد که اندیشیدن، هدایتگری، خیرخواهی، تربیت، تولید مایحتاج عمومی، دانش اجرایی، طلب رزق حلال، مجاهدت، بی­نیازسازی جامعه اسلامی از بیگانگان را شامل می­شود.

بقای بشریت، تکامل مادی و معنوی انسان­ها و جوامع در پرتو کار و تلاش تضمین یافته است، انسان ها و جوامع بشری با کار و تلاش توانسته اند مشکلات را برطرف و به رشد موردنیاز برسند و اسلام نیز با هدایتگری های خود ضمن اهمیت دادن به کار برای رفع نیازهای فردی و اجتماعی آن را بالاترین عبادت، (در روایتی پیامبر اعظم فرموده­اند: عبادت ۷ جزء دارد برترین آنها کار و کوشش برای به دست آوردن روزی (حلال است)، بالاترین جهاد، موجب عزت و بزرگی، عامل کمال، عامل اصلی سعادت و… دانسته است. فرهنگ کار در نگرش اسلامی به دلیل ارزش مداری آن از ماهیت، ویژگی ها و اهمیتی برخوردار است که تبیین ابعاد آن می تواند برای کشور در حوزه های سیاست گذاری، برنامه ریزی و اقدام بسیار مفید باشد. از طرفی ارتقای اندیشه و پرورش فکری نیروی کار و ارزش گذاری صحیح کار و فراهم نمودن محیط مناسب برای حمایت از کار به ویژه در عرصه تولید با ویژگی جهادی و جهشی از ضرورت های اجتناب ناپذیر جامعه اسلامی است. بنابراین باید به توسعه «فرهنگ کار» بیش از پیش پرداخته شود. توجه به این مهم که رسیدن به سطح مطلوب بهره وری در گرو عناصر آگاه، هوشمند، پرتلاش، خلاق، نوآور، متعهد در چارچوب یک مجموعه منسجم و هم افزا در محیط تولید است.

این موارد زمانی به نتیجه مطلوب می­رسد که «فرهنگ کار» ارتقا یابد، از طرفی با توجه به همه جانبه بودن مفهوم کار و متعلقات آن باید نیازهای علمی، تجربی، ذوقی، عاطفی و معنوی کارآفرینان، عاملان و متولیان کار موردتوجه قرار گیرد که هر عامل و عنصر نمادی از ارزش گذاری برای کار و نیروی کار است. کنش و رفتار در قلمرو مشخص  ریشه در اعتقادات، باورها، دانش و معلومات و پذیرفته شده های مشترک جامعه دارد که در چارچوب فرهنگ تجلی پیدا می کند.

بهره وری، وجدان کاری، به حداکثررساندن استفاده از منابع و نیروی انسانی محوری ترین عنصر «فرهنگ کار» است به این معنا که هر فرد در جایگاه خود سعی داشته باشد کارهای محوله را به بهترین وجه ممکن و به صورت دقیق و کامل و با رعایت چارچوب و اصول لازم به انجام برساند. در دیدگاه دینی عوامل ایجاد و تقویت وجدان کاری متعدد است، اما در این میان پیوند و همبستگی کار و اعتقاد با رعایت عدالت اجتماعی، تناسب کار با استعداد و ظرفیت و… اهمیت دارد.

وجدان کاری نشانه ها و ویژگی هایی دارد که نظم در کار، نشاط و تحرک، اتقان در عمل، تلاش و پیگیری تا رسیدن به هدف و… از جمله این نشانه ها و ویژگی ها است. باید توجه کرد که شکل دهی «فرهنگ مطلوب کار» بیش از هرچیز به عامل انسانی وابسته است، زیرا انسان توان، انگیزه، اعتقادات و باورهای نهفته ای دارد که در صورت فعلیت یافتن آنها در جهت مثبت باعث خلق شگفتی ها می شود. تقویت حس تعلق آحاد جامعه به کار، نگرش مثبت به کار، برخورداری از وجدان کاری و… نقطه آغاز کار موثر و رسیدن به بهره وری و کارایی مطلوب است. وجود «فرهنگ کاری قوی»، مثبت و ارزش مدار در جامعه زمینه های لازم را برای انگیزه و کیفیت بالا، همفکری، همدلی، همکاری و هم افزایی فراهم می­کند.

کار باعث تقویت شخصیت ویژه انسان در زمینه های اعتماد به نفس، هدفمندی، احساس مسئولیت و عزت می شود. اسلام سعی و تلاش انسان را سرمایه ای برای دستیابی به فضل و نعمت های الهی و در حرکت و کار باایمان و توکل بر خدا می داند و جامعه اسلامی بیش از پیش نیازمند شناخت، تبیین و ترویج مبانی اعتقادی کار و ارزش آن حرکت به سوی شکوفایی اقتصادی و خودکفایی کشور که یکی از محوری ترین ضرورت های آن تحقق شعار سال تحت عنوان «جهش تولید» است. می بایست با تبیین، تشریح و تبدیل «فرهنگ مطلوب کار» به گفتمان عمومی ادامه یابد، از طرفی «فرهنگ کار» مبتنی بر ارزش های اسلامی و منطبق بر فرهنگ پذیرفته شده عمومی باید گرایش ها، بینش ها و دانش­های لازم نسبت به کار جهادی را در جامعه گسترش دهد. برای ارتقای «فرهنگ کار» باید کار به عنوان ارزش در جامعه تلقی شود، «فرهنگ کار» در جامعه ترویج شود، افکار عمومی در راستای اهمیت دادن به کار هدایت شود، نسبت به کار و «فرهنگ کار» در جامعه فرهنگ سازی و گفتمان سازی شود، به نقش نخبگان علمی، فکری و فرهنگی و اجتماعی در تبیین، ترویج و تقویت «فرهنگ کار» بیش از پیش توجه شود.

بر این اساس «فرهنگ کار» با نگرش و رویکرد اسلامی مبتنی بر بنیادهایی است که برخی از آنها عبارتند از:

  • نگاه اعتقادی به کار قوی ترین پشتوانه تولید و کار بوده و نتایج و برکات زیادی از جمله بهره وری حداکثری را در پی خواهد داشت.
  • تمرکز بر عدالت اجتماعی در حوزه کار و تولید موجب تقویت وجدان کاری و تقویت انگیزه بیشتر برای کار و تولید می شود.
  • تناسب کار با استعداد و ظرفیت ها رابطه مستقیمی با شکوفایی استعدادها و ارتقای بهره وری دارد.
  • وجدان کاری به عنوان عنصر محوری فرهنگ کار باعث نظم در کار، نشاط و تحرک، تلاش و پیگیری بیشتر در عرصه کار و تولید می شود.
  • فرهنگ مطلوب کار بیش از هر عامل دیگری به عامل انسانی وابسته است و انسان باانگیزه، معتقد و باورمند در عرصه کار و تولید شگفتی آفرین است.
  • تقویت حس تعلق آحاد جامعه به کار، تقویت نگرش مثبت به کار، تقویت وجدان کاری باعث بهره وری مطلوب و کارایی بیشتر در عرصه تولید می­شود.
  • برای تقویت فرهنگ مطلوب کار هم فکری، همدلی، همکاری و هم افزایی عمومی لازم است.
  • در شرایط کنونی جامعه اسلامی بیش از هر زمانی نیازمند بازشناسی، تبیین و تمرکز بر مبانی اعتقادی کار و تولید مبتنی بر ارزش های دینی است.
  • تبدیل فرهنگ مطلوب کار به گفتمان عمومی و ارزش مورد توجه در جامعه می تواند «جهش تولید» را محقق کند.
  • نخبگان و موثرین جامعه نقش مهمی در گفتمان سازی فرهنگ کار در جامعه برعهده دارند.
  • و…

در یک نگاه کلی می­توان «فرهنگ مطلوب کار» را به عنوان محوری­ترین الزام و ضرورت تحقق اهداف «جهش تولید» به عنوان شعار سال تلقی نمود، زیرا «جهش تولید» که در راستای تقویت اقتصاد مقاومتی، ارتقاء اقتدار و عزت ایران اسلامی مورد توجه قرار گرفته است نیازمند عزم ملی، مشارکت همگانی انگیزه بالا و تلاش جهادی است. «فرهنگ کار مطلوب» در ایران اسلامی مبتنی بر آموزه­های اسلام است که کار و تلاش در چارچوب اعتقادات و عقلانیت را موجب تکامل و پیشرفت اجتماع و تضمین­کننده عزت، اقتدار، سعادت و خوشبختی فرد و جامعه می­داند و کار را مظهر عبادت و عمل صالح معرفی می­کند.

فرهنگ کار در نگرش اسلامی به دلیل ارزش­مداری ظرفیت هایی دارد که تبیین و ترویج و گفتمان سازی آن می­تواند نقش بسیار مهمی در تحقق شعار سال ایفا کند. آماده سازی عوامل انسانی موثر در محیط کار و تولید می تواند سطح مطلوب بهره وری را بالا برده و زمینه­های لازم را برای تقویت انگیزه، همفکری، همدلی و همکاری و هم­افزایی اجتماعی فراهم کند. نگاه اعتقادی به کار، تمرکز بر عدالت اجتماعی، وجدان کاری، تقویت حس تعلق آحاد جامعه به کار از ضرورت­های تقویت «فرهنگ کار مطلوب» در جامعه در راستای تحقق «جهش تولید» است که موثرین جامعه و هدایتگران افکار عمومی نقش ویژه­ای در شکل­دهی و گفتمان­سازی این فرهنگ برعهده دارند.

 

دکتر عباسعلی فرزندی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست