بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، زمینه ساز تحقق تمدن نوین اسلامی (محور استقلال و آزادی)
از منظر رهبر معظم انقلاب یکی از مهمترین محورهای بیانیه گام دوم انقلاب، استقلال و آزادی است. تردیدی نیست که استقلال و آزادی از مهمترین شعارهای انقلاب اسلامی و اساساً یکی از مطالبات اقشار مختلف اجتماعی در دوران قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران می­باشد. بدیهی است که استقلال و آزادی دو مؤلفه مجزا اما در عین حال با کارکرد به هم تنیده است.

انقلاب شکوهمند اسلامی ایران در تداوم راه پر فراز و نشیب چهل ساله خود اکنون به عنوان یک قدرت منطقه ای و حتی به زعم برخی کارشناسان به عنوان یک قدرت فرا منطقه ای، به مرحله ای از رشد و بالندگی رسیده است که دوست و دشمن به آن معترف است. بدیهی است که حرکت پرشتاب در مسیر تحقق اهداف از توقعاتی است که همگان از انقلاب اسلامی ایران دارند. ممکن است این سؤال مطرح بوده باشد که پس از دوران تثبیت انقلاب اسلامی، گام های بعدی چیست؟ همچنان که بسیاری از بزرگان از گذشته مدنظر داشته­ اند، حرکت متعالی انقلاب اسلامی، دستیابی به تمدن اسلامی است. بدون تردید دستیابی به این مهم، ملزومات نیاز دارد. مهمترین این ملزومات و محورها در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، توسط مقام معظم رهبری (مدظله العالی) بیان شده است.

از منظر رهبر معظم انقلاب یکی از مهمترین محورهای بیانیه گام دوم انقلاب، استقلال و آزادی است. تردیدی نیست که استقلال و آزادی از مهمترین شعارهای انقلاب اسلامی و اساساً یکی از مطالبات اقشار مختلف اجتماعی در دوران قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران می­ باشد. بدیهی است که استقلال و آزادی دو مؤلفه مجزا اما در عین حال با کارکرد به هم تنیده است. اگر چه در این مرقومه فرصت برای اشاره به مباحث لغوی و ماهوی این دو مؤلفه مهم در ابعاد زندگی بشری نیست، اما در یک نگاه کلی استقلال به مفهوم مستقل از اراده سلطه گرانه دیگران که به تعبیری منجر به تحت شعاع قرار گرفتن آزادی مشروع در زمینه های مختلف فردی و اجتماعی زندگی بشری می­ شود، می باشد.

به طور طبیعی آموزه های انقلاب اسلامی ایران ریشه در مکتبی دارد که به کرامت انسانی بیش از هر مکتب دیگری ارزش گذاشته است. یکی از ابعاد کرامت انسانی داشتن استقلال رأی و نظر، داشتن حق تأثیرگذاری و تعیین کنندگی سرنوشت خویش با بهره گیری از آموزه های متعالی اسلامی است. در حقیقت می تواند یکی از افتراقات آزادی در اسلام و آزادی در مکاتب دیگر (مکاتب غیر الهی) نیز همین دیدگاه باشد.

یکی از مشکلات قدیمی کشورهای در حال توسعه که بعضاً اکنون نیز با روش های روزآمد در برخی نقاط دنیا مشاهده می شود، سلطه قدرت های بزرگ بر آنان است. این سلطه از طرق مختلف اعمال می شود که موضوع بحث نیست. آنچه مهم است ریشه سلطه و راه برون رفت آز آن برای رسیدن به استقلال و آزادی حقیقی است. از نظر برخی کارشناسان، سلطه ریشه در تفکرات مادیگرایانه و دنیاطلبانه دارد و با هدف به دست آوردن منفعت مادی و مطامع دنیایی دنبال می شود. از طرف دیگر سلطه طلبان روحیات استکباری، استبدادی، استثماری و… دارند که از رذایل اخلاقی است و از نگاه دینی و حتی انسانی مردود است.

همانطور که گفته شد از منظر دینی رفتار استکباری از رذایلی است که کرامت انسانی را زیر پا می گذارد و در مقابل یکی از ویژگی های انسان مومن، داشتن روحیه استکبارستیزی است و به نظر می رسد به عنوان یک شاخص برای ارزیابی رفتار یک فرد مکتبی مطرح باشد. آخرین نسخه هدایت بشری در زمینه استکبار ستیزی در آیات مختلف، مباحث نورانی و عمیقی را مطرح کرده است به عنوان مثال خداوند متعال در آیه شریفه ۱۵ سوره فصلت می فرماید: “اما قوم عاد در زمین به ناحق تکبر و سرکشی کردند و گفتند که از ما نیرومند تر (در جهان کیست؟) آیا آنان ندیده و ندانستند که خدایی که آنها را خلق کرده است بسیار از آنان توانا تر است و آنها آیات مرا انکار می کردند.”

بنابر آنچه گفته شد رابطه استکبار و سلطه یک رابطه نسبتاً مستقیم است که در تقابل با آیات هدایتگر قرآن کریم می باشد و یکی از کارکردهای آن تحت شعاع قرار دادن استقلال و آزادی است. بدیهی است که یک انسان مکتبی باید در مقابل سلطه و استکبار برای حفظ کرامت انسانی و… ایستادگی کند. تجربه گذشته نشان می دهد با توجه به این که مستکبران نگاه منفعت طلبانه با رویکرد هزینه -فایده دارند؛ ایستادگی در مقابل آنها می تواند منجر به دستاورد شود و عقب نشینی در مقابل آنها برعکس نتیجه منفی رقم زند. در این زمینه مقام معظم رهبری بارها در سخنرانی های خود در خصوص رفتار آمریکا که به عنوان یک رژیم مستکبر مطرح است، -نقل به مضمون- فرموده اند: “….حد یقف عقب نشینی در مقابل آمریکا کجاست؟ ….” بسیار واضح است که چنانچه در مقابل مستکبر عقب نشینی شد، توقعات بعدی و عقب نشینی های بعدی مطرح می شود. بنابراین یک نظام مبتنی بر آموزهای دینی از یک طرف با الگو گیری از تفکرات دینی در مقابل زیادی خواهی های نظام استکباری ایستادگی می کند و از طرف دیگر به دیگران می آموزد ایستادگی در مقابل زیاده خواهان پاسخ مثبت در پی دارد. چرا که آیه شریفه ۱۴۱ سوره نساء می فرماید: “و لن یجعل الله للکافرین علی المومنین سبیلا ….”

برآیند مطالب فوق، که مورد تأکید قرآن شریف، بزرگان دینی و امامین انقلاب اسلامی است، عبارتند از:

  • استقلال و آزادی جایگاه متعالی در تمدن نوین اسلامی دارد. تمدنی که همه جوامع بشری را تحت تأثیر قرار خواهد داد. کمااین که تا این مرحله نیز انقلاب اسلامی ایران بسیاری از آزادیخواهان جهان را تحت تأثیر قرار داده است.
  • برای رسیدن به استقلال و آزادی فراگیر در حد و اندازه تمدن ساز، شناخت نقطه مقابل و تفکرات فراگیر تقابلی در سطح ابر مستکبران عالم لازم است.
  • پس از شناخت از نیات پلید مستکبران، ترسیم نقشه راه در مقابل آنها با بهره گیری از تعالیم اصیل اسلامی نیاز است.
  • دستیابی به استقلال و آزادی در سطوح تمدن سازی، مستلزم ایستادگی در مقابل تفکرات تقابلی با استقلال و آزادی است که وعده الهی نیز بر تحقق این پیروزی است و باید در این راه به خداوند متعال توکل کرد.
  • ارتقاء مؤلفه­های اقتدار منتهیِ به تمدن سازی اسلامی در همه زمینه ها لازم است.
  • پرهیز از قطبی­گری، شکاف، تفرقه و سایر مؤلفه های کاهنده اقتدار، اجتناب ناپذیر است.
  • حرکت پرشتاب در مسیر اهداف از پیش تعیین شده (در راستای تمدن سازی اسلامی) و پرهیز از سستی و تعلل، توصیه مؤکد است.
  • تبعیت از رهبری فرهیخته انقلاب اسلامی همچون ۴ دهه گذشته، باید استمرار داشته باشد.
  • بسیج عمومی دنیای اسلام و استفاده از ظرفیت های پیدا و پنهان نیاز است.
  • و…

رضا نقی زاده

 

فهرست