بیانیه «گام دوم انقلاب اسلامی» زمینه ساز تحقق تمدن نوین اسلامی؛(۵۱)
« مفهوم شناسی علم و پژوهش با عنایت بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی (2) »

با توجه به تأکید اسلام و اولیای دین نسبت به علم آموزی و علم گستری و با توجه به جایگاه این مفهوم حیاتی در گفتمان انقلاب اسلامی، این موضوع در مراحل مختلف انقلاب اسلامی همواره مورد تأکید امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) بوده است.

انقلاب اسلامی با بازخوانی وضعیت ملت ایران و امت اسلامی نسبت به موضوع بااهمیت علم، مرزها و محدودیت های ایجاد شده توسط دشمنان اسلام برای مسلمانان در این زمینه را کنار گذاشت و این حرکت افتخارآمیز را در جهت رشد، اعتلا و پیشرفت ایران اسلامی با قدرت و جدیت دنبال کرد. رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) در این زمینه می فرمایند:

«… ما در دوران قبل از انقلاب سالهای متمادی از علم دور ماندیم. یک دوره، دوره‌ی خواب و غفلت مطلق بود؛ یک دوره هم که بیداری و آگاهی به‌طور طبیعی در بین ملتها به وجود آمد، دوره‌ی فریب بود. نمیگذاشتند علم به معنای واقعی کلمه وارد کشور شود؛ سرگرم میکردند و راه تحقیق را باز نمیکردند؛استعدادها را پرورش نمیدادند و تشویق نمیکردند. انقلاب آمد این دیوارها و این مرزها و این محدودیتها را برداشت و خودآگاهی علمی به‌وجود آمد.»(۰۱/۰۴/۱۳۸۳)

از دیدگاه حضرت امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) علم به عنوان موهبتی الهی قلمداد شده است که با بهره گیری از آن می توان جامعه اسلامی را در مسیر رشد و پیشرفت واقعی به اهداف والای آن رساند. از این رو به علم آموزی و علم گستری به عنوان جهاد در راه خدا یاد شده و کوشش علمی جهاد محسوب می شود.

بر این اساس به مقوله علم باید به عنوان مهم ترین عامل و عنصر برای پیشرفت جامعه و کشور توجه شود. با نگاهی گذرا به تدابیر و رهنمودهای امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) می توان این مهم را دریافت که طی مراحل و حرکت انقلاب اسلامی تا رسیدن به تمدن نوین و عظیم اسلامی، با بهره مندی از پیشرفت‌های همه جانبه علمی میسر است، علمی که برخوردار از ویژگی هایی چون عدالت، معنویت و عقلانیت است.

علم و پژهش در بیانیه گام دوم رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) نیز به عنوان یک محور مستقل مورد توجه و تأکید ویژه قرار گرفته است، زیرا همانگونه که تا کنون علم، عنصر و عامل بااهمیت پیشرفت ملت ایران بوده است، در آینده نیز نقش منحصر به فردی برای تحقق اهداف کشور خواهد داشت.

با توجه به اینکه در یادداشت قبل(شماره ۵۰) به بخش های مرتبط با مفهوم شناسی علم و پژوهش با تمرکز بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی پرداخته شد، در همین راستا ادامه موضوع تبیین و تشریح می‌شود.

۱٫ علم؛ امری مقدس

از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) علم، امری مقدس است. معظم له در این رابطه می فرمایند:

«… علم را اسلام قدسیت بخشیده، علم یک امر مقدس است … دنبال علم رفتن دارای قدسیت است.»(۲۹/۱۰/۱۳۸۴)

۲٫ ارزشمندی علم در دین اسلام

از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) علم در دین اسلام امری ارزشمند است. معظم له در این رابطه می فرمایند:

«اسلام اصلاً نسبت به علم، در درجهی اول، ارزش را روی علم میبرد؛ چه داشتن علم و آموختن آن به دیگران و چه فراگیری علم. محیط اسلامی، چنین محیطی است.»(۰۵/۰۷/۱۳۸۲)

۳٫ دو وجهی بودن علم

از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) علم امری دو وجهی است که باید در خدمت به ارزش ها به کارگیری شود. معظم له در این رابطه می فرمایند:

«حقیقت مطلب هم این است که علم و عقل ابزار دو جنبهای است؛ میتواند در خدمت ارزشها قرار بگیرد. میتواند در خدمت حیوانیت و سَبُعیت قرار بگیرد. بستگی به این دارد که مدیریت علم به دست انسانهای دنیاطلب و قدرتطلب و زراندوز و سلطهطلب بود، همین میشود که امروز شما در دنیا مشاهده میکنید؛ یعنی علم ابزاری برای استعمار، استثمار، تحقیر ملتها اشغالگری و برای ترویج فحشاء سکس و هروئین خواهد شد.»(۰۱/۰۴/۱۳۸۳)

۴٫ علم؛ پایه‌ پیشرفت همه‌جانبه‌

در اندیشه رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) علم؛ پایه‌پیشرفت همه‌جانبه‌ است. معظم له در این رابطه می‌فرمایند:«علم، پایه‌ی پیشرفت همه‌جانبه‌ی یک کشور است.»(۱۴/۱۱/۱۳۹۰)

۵٫ علم آموزی برای خدمت، معنویت و…

در اندیشه رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) ضرورت دارد علم آموزی برای خدمت رسانی، معنویت و… باشد. معظم له در این رابطه می فرمایند:

«علم را برای خدمت، برای معنویت، برای پیشرفت فضائل انسانی، برای دفاع حقیقی از حقوق انسان باید فرا بگیریم.»(۱۴/۰۷/۱۳۸۹)

۶٫ علم آموزی برای سعادت و رشد و شکوفایی بشر و استقرار عدالت

رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) علم آموزی برایسعادت و رشد و شکوفایی بشر و استقرار عدالت را امری ضروری می دانند. معظم له در این رابطه می فرمایند:

«ما علم را برای سعادت بشر، برای رشد وشکوفائی بشر، برایاستقرار عدالت و آرزوهای قدیمی بشر میخواهیم.»(۱۳/۱۱/۱۳۸۸)

۷٫ نافع بودن علم، با هدف رسیدن به خداوند

در اندیشه رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) نظریه « علم برای علم» امری مردود و غیرقابل پذیرش است و ضرورت دارد به به نفع رسانی علم برای انسان و رسیدن به خداوند توجه شود. معظم له در این رابطه می فرمایند:

«نظریه «علم برای علم» افسانه‌ی کهنه‌ای است که بخصوص در یک جامعه‌ی انقلابی پذیرفتنی نیست. علم اگر برای انسان، برای آرمانهای انسانی، برای بشریت که غایت آن، رسیدن به خدا است باشد، معنی پیدا می کند.»(۲۷/۰۹/۱۳۶۰)

۸٫ جهاد محسوب شدن کوشش علمی

رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) کوشش علمی را جهاد محسوب می فرمایند. معظم له در این رابطه فرموده‌اند:

«… جوانان عزیز را به یک مجاهدت حقیقی دعوت میکنم. مجاهدتفقط جنگیدن و به میدان جنگ رفتن نیست. کوشش در میدان علم،اخلاق، همکاریهای سیاسی و تحقیق نیز برای مردم جهاد محسوبمیشود. ایجاد فرهنگ و اندیشه‌ی صحیح در جامعه نیز جهاد است. اینها، همه جهاد در راه خدا و جهاد فی‌سبیل‌اللَّه است. طرف اینجهاد، مستکبران، دشمنان و کسانی هستند که با اسلام، ایران،هویّت، ملیّت، اسلامیّت و صفتهای اسلامی عناد و دشمنیدارند.»(۰۶/۱۲/۱۳۸۱)

معظم له همچنین می فرمایند:

«… تولید در یک گستره‌ی وسیع باید شعار ملت باشد. تولیدکار، تولید علم، تولید فناوری، تولید ثروت، تولید معرفت، تولید فرصت، تولید عزت و منزلت، تولید کالا و تولیدانسانهای کارآمد؛ اینها همه تولید است. رمز سعادت ملت ما در این است که در این گستره‌ی وسیع، هم دولت و هم ملت، بر این تولید همت بگماریم. این تأمین کننده‌ی امنیت ملی و اقتدار و پیشرفت کشور است؛ این یک جهاد است. من امروز به شما عرض میکنم، هم به مسئولین و مأموران دولتی و هم به آحاد مردم، به خصوص به شما جوانها؛ این یک جهاد است.»(۰۱/۰۱/۱۳۸۵)

۹٫ دستیابی و به مقام برتری رسیدن در حوزه علم؛ عامل اقتدار همه جانبه

از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) دستیابی و به مقام برتری رسیدن در حوزه علم؛ عامل اقتدار همه جانبه محسوب می شود. معظم له در این رابطه می فرمایند:

« علم و دست برتر علمی، راز پیشرفت هر کشوری در اقتدار اقتصادی، سیاسی، نظامی و روحیه‌ای است.»(۰۸/۱۲/۱۳۸۴)

علاوه بر اینکه در اندیشه رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) علم، موهبتی الهی، پایه پیشرفت همه جانبه، پایهتمدن، نیاز اول کشور، پیشرو بودن اسلام، احیاگر علوم بودنانقلاب اسلامی و همچنین برای سعادت و رشد و شکوفایی بشر و استقرار عدالت امری ضروری است، در همین راستا در یک جمع بندی کلی می توان گفت: علم آموزی و گسترش علم از موضوعات محوری و مهمی محسوب می‌شود که در اسناد بالادستی که لازم الرعایه هستند همچون دین اسلام، آموزه های دینی و… در اندیشه و نظریات امامین انقلاب اسلامی به ویژه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، مورد توجه و عنایت ویژه ای قرار گرفته است.

۱- از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) علم، امری مقدس است.

۲- در اندیشه رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) علم در دین اسلام امری ارزشمند است.

۳- از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) علم امری دو وجهی است که باید در خدمت به ارزش ها به کارگیری شود.

۴- در اندیشه رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) علم؛ پایه‌ پیشرفت همه‌جانبه‌ است.

۵- در اندیشه رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) ضرورت دارد علم آموزی برای خدمت رسانی، معنویت و… باشد.

۶- رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) علم آموزی برایسعادت و رشد و شکوفایی بشر و استقرار عدالت را امری ضروری می دانند.

۷- در اندیشه رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) ضرورت دارد علم برای نفع رسانی به انسان و رسیدن به خداوند به کارگیری شود.

۸- رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) کوشش علمی را جهاد محسوب می فرمایند.

۹- از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) دستیابیو به مقام برتری رسیدن در حوزه علم؛ عامل اقتدار همه جانبه محسوب می شود.

در نهایت می توان گفت از آنجا که علم آموزی و گسترش علم امری عزت، اقتدار و امنیت آفرین است و آن ها را تضمین و تثبیت می کند، در همین راستا بر عموم ملت ایران است که در مسیر علم آموزی حرکت کنند و همچنین بر دلسوزان اسلام، انقلاب اسلامی و نظام مقدس جمهوری اسلامی است تا با اندیشه ورزی، همایش ها، کنفرانس ها، میزگردها، کارگروه ها، جلسات خبرگی و کارشناسی، ضمن تبادل آراء، با در نظر داشتن واقعیت های موجود(از طرفی ظرفیت ها، امکانات، استعدادهای سخت افزاری و نرم افزاری جبهه خودی و از طرفی دیگر نقشه ها، اهداف و… جبهه دشمن)، مفهوم، ابعاد و… علم آموزی و گسترش علم را تبیین و تشریح کنند.

دکتر عباسعلی فرزندی

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست