شناسه خبر: 59831

لینک کوتاه صفحه

https://dmsonnat.ir/?p=59831

خلاقیت و نوآوری عنصر محوری «جهش تولید»
با نگاه گذرا به واقعیت­های ایران اسلامی و تمرکز بر ضرورت عزم همگانی برای تحقق شعار سال تحت عنوان «جهش تولید» نیاز به «خلاقیت و ابتکار» مبتنی بر ارزش های بومی در جامعه واقعیتی است که افکار عمومی باید به آن توجه داشته باشند، پیرامون عامل و عنصر مهم «خلاقیت و نوآوری» مسائلی قابل طرح است

عظمت انسان وابسته به تفکر و قدرت او در خلاقیت اوست، انسان ها با بهره گیری از عنصر خلاقیت  می توانند گره های ناگشودنی را بگشایند، مسیرها را برای رسیدن به اهداف هموارتر کنند و به اهداف بزرگ و متعالی دست یابند. نیازمندی ها و برخورد با موانع و مشکلات زمینه هایی است که انسان را به خلاقیت راهنمایی می کند و خلاقیت همواره با اتکا به تفکر و اندیشه ورزی ایجاد، پرورش و رشد می­یابد، همان گونه که بسیاری از موفقیت­ها، اختراعات و اکتشافات بزرگ محصول تفکر و خلاقیت بوده­اند. به صورت کلی خلاقیت فرآیندی است که در مواجهه با نیازها و بروز مشکلات با اندیشه ورزی در طی زمان باعث ابتکار، اختراع و کشف می شود تا مشکلاتی را برطرف کند و به نیازهایی پاسخ داده شود، به تعبیری خلاقیت لازمه و بستر پیدایش و رشد نوآوری است.

در اندیشه و نظر صاحب­نظران تفکر و اندیشه به عنوان شاهین بلندپرواز و خلاقیت به منزله پر و بال آن تشبیه شده است که او را به اوج می­رساند. خلاقیت شامل تولید محصولی است که هم اصیل و هم ارزشمند باشد. خلاقیت نیاز به هوش، پشتکار، تفکر و… البته در موارد زیادی تلاش مستمر و صبر و استقامت در این راه دارد. وجود محیط و فضای مناسب، زمینه های مشارکت، اعتماد به نفس فردی و اجتماعی، امیدواری، فرهنگ معرفتی و گفتمان حامی خلاقیت و… از جمله نیازهای فضای خلاقانه و ابتکارآمیز است. فرهنگ نیز علی رغم معانی گوناگونی که دارد و امروزه چند صد تعریف از آن به ثبت رسیده است در زبان عربی تحت مفهوم «الثقافه» به معنی «پیروزی، تیزهوشی و مهارت» و همچنین به معنی استعداد فراگیری علوم و صنایع و ادبیات به کار رفته است و در میان برخی از بزرگان عبارت از «کیفیت یا شیوه بایسته و شایسته برای فعالیت های مادی و معنوی، مستند به طرز تعقل سلیم و…» انسان دانسته شده است، از این رو می توان گفت خلاقیت و نوآوری باید در فضا و محیطی شکوفا شود که فرهنگ حاکم بر محیط از آن حمایت کند.

خلاقیت و نوآوری باید مقرون به صرفه، کم هزینه، بهره مند از بهره وری بالا، مفید، منطبق بر نیازها، سازگار با ارزش های اجتماعی و… باشد، شکوفایی جامعه در پرتو هدف مشترک، مبانی و اصول مشترک و خط مشی مشترک شکل می­گیرد.

ایران اسلامی به دلایلی چون: فاصله زیاد بین جامعه آرمانی و مطلوب تصویرشده توسط انقلاب اسلامی و وضع موجود، آثار ناشی از عقب ماندگی­ها یا عقب نگه داشتن های ملت ایران در حوزه های مختلف از جمله اقتصادی، توجه بیش از پیش به شعارهای انقلاب اسلامی و… امروزه نیازمند حرکت جهشی و شتابنده به سمت اهداف است، لذا توجه بیش از پیش به خلاقیت و نوآوری در عرصه های مختلف به ویژه حوزه اقتصادی در این مقطع زمانی موردتوجه است، ازطرفی در خلاقیت و نوآوری توجه به اصول و ارزش ها از ضرورت ها است، زیرا اگر خلاقیت و نوآوری براساس ارزش ها و فرهنگ کشور نباشد، جامعه دچار ناکامی می شود.

برای خلاقیت و نوآوری باید اقتضائات جامعه را نیز در نظر گرفت، از جمله این مسائل پایداربودن، اثربخشی و منطبق بر فرهنگ بومی بودن است، از طرفی از الزامات پایداری و اثربخش بودن مشارکت عمومی و سهیم بودن آحاد جامعه در روند کار است و موثرین و هدایتگران جامعه اعم از حوزوی و دانشگاهی باید از پیشگامان این حرکت باشند. دو نهاد مراکز دینی و مراکز دانشگاهی بیشترین نقش را در ایجاد و گسترش فضای رشد خلاقیت و نوآوری در جامعه دارند، زیرا دانشگاه راه را برای خلاقیت و پیشرفت فراهم می کند و حوزه هم با ترغیب آحاد جامعه برای حرکت خلاقانه به سوی پیشرفت های منطبق بر فرهنگ دینی در این زمینه نقش­آفرینی       می­کند. توجه به این نکته ضروری است که توجه شود خلاقیت و نوآوری به خودی خود دارای بار ارزشی نیست و با توجه به موضوع و هدف موضوعی معنای ارزشی پیدا می کند. در هر صورت در جامعه ای که باورهای دینی بر آن حاکم است همزمان با تمرکز بر خلاقیت و نوآوری که می تواند باعث رشد و شکوفایی استعدادها شده، موفقیت های فردی و اجتماعی را به ارمغان آورد، کمیت و کیفیت تولیدات را افزایش دهد، هزینه ها و اتلاف منابع مادی و انسانی را کاهش دهد، افزایش انگیزش عوامل تولید و ارتقای بهره وری را در پی داشته باشد و… باید اصول و ارزش های اعتقادی و اخلاقی مبتنی بر باورهای دینی و فرهنگ ناشی از آن باورها نیز مورد توجه باشد. در نگاه ارزشی و تخصصی باید توجه کرد، بهره وری مطلوب و بهینه از منابع انسانی با کارآمدسازی آنها معنا پیدا می­کند و این کارآمدی با انگیزش آنها و احساس ارزشمندبودن آنها در جامعه و احترام به اندیشه و تلاش آنها پیوند کاملا معناداری دارد.

خلاقیت و نوآوری نتایج و برکاتی دارد از جمله : ۱- باعث افزایش بهره وری و بازدهی بالا می شود. ۲- به پویایی عوامل تولید و تلاش بیشتر آنها برای استمرار کار و تولید کمک می کند. ۳- هزینه های تولید را کاهش می دهد. ۴- باعث گرایش بیشتر به مشاغل مولد می شود. ۵- به ایجاد مشاغل مولد و نافع کمک می کند.      ۶- باعث رشد کمی و کیفی تولیدات می­شود و…

برای بهره گیری جامعه از این برکات زمینه هایی لازم است که برخورداری از ملاک ها و معیارهای برخاسته از فرهنگ دینی- میهنی از مهم­ترین این زمینه ها و بسترها است.

با نگاه گذرا به واقعیت­های ایران اسلامی و تمرکز بر ضرورت عزم همگانی برای تحقق شعار سال تحت عنوان «جهش تولید» نیاز به «خلاقیت و ابتکار» مبتنی بر ارزش های بومی در جامعه واقعیتی است که افکار عمومی باید به آن توجه داشته باشند، پیرامون عامل و عنصر مهم «خلاقیت و نوآوری» مسائلی قابل طرح است که برخی از آنها عبارتند از:

  • خلاقیت و نوآوری براثر نیازها و در شرایط مواجهه با مشکلات شکل گرفته و شکوفا می­شود.
  • پیشرفت جامعه با اتکا به عوامل و عناصر انسانی کارآمد شکل می­گیرد، از طرفی خلاقیت و نوآوری که عامل اصلی پیشرفت به حساب می­آید باید در جامعه مورد توجه ویژه قرار گیرد.
  • خلاقیت و نوآوری استعدادی است که عموما در آحاد جامعه وجود دارد و نیازمند زمینه ها و بسترهایی است که با تلاش و کوشش شکوفا شود.
  • خلاقیت و نوآوری باید در چارچوب باور و فرهنگ مطلوب مورد توجه قرار گرفته و با هدفمندی، برنامه ریزی و اراده جمعی در عرصه های مختلف از جمله در حوزه تولید با ویژگی جهشی به ثمر نشسته و باعث پیشرفت جامعه شود.
  • خلاقیت و نوآوری نیازمند محیط و فضایی است که نگاه عالمانه و مبتنی بر مقتضیات جامعه در مساعدسازی محیط خلاقانه و نوآورانه نقش مهمی دارد.
  • خلاقیت در عرصه تولید علاوه بر ظرفیت­های فن­آورانه و تولیدی باید منطبق بر ارزش های حاکم بر جامعه باشد.
  • ایران اسلامی به دلایل گوناگونی چون تحقق شعارهای آرمانی انقلاب اسلامی، مشکلات ناشی از فشار دشمنان در حوزه­های اقتصادی و… با تمرکز بر تولید با ویژگی جهشی به برنامه­ها و اقدامات خلاقانه و نوآورانه نیازمند است.
  • برنامه ها و اقدامات خلاق و نوآورانه در عرصه تولید باید در چارچوب ملاک­ها و ارزش های بومی باشد که آن را باید فرهنگ خلاقیت و نوآوری قلمداد نمود.
  • دو نهاد مراکز دینی و دانشگاهی در ایجاد و گسترش فضای رشد خلاقیت و نوآوری نقش محوری دارند.
  • دانشگاهیان مسیر را برای خلاقیت و پیشرفت فراهم می­کنند و علما نیز با ترغیب آحاد جامعه برای حرکت خلاقانه منطبق بر باورها در این زمینه نقش­آفرینی می­کنند.
  • و…

در یک نگاه کلی باید گفت برای تحقق «جهش تولید» به عنوان شعار سال الزاماتی وجود دارد که «خلاقیت و نوآوری» یکی از الزامات آن است. اگرچه خلاقیت و نوآوری می­تواند به پویایی عوامل تولید، افزایش بهره­وری، کاهش هزینه­های تولید، رشد کمی و کیفی محصولات کمک کند، اما این برکات و نتایج که بسیار هم ضروری است باید مبتنی بر ارزش­های پذیرفته باشد، در این زمینه نقش مراکز دانشگاهی و حوزوی در ترغیب و تشویق افکار عمومی و متولیان حوزه خلاقیت و نوآوری بسیار موثر و بااهمیت است.

 

دکتر عباسعلی فرزندی

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست