شناسه خبر: 83308

لینک کوتاه صفحه

https://dmsonnat.ir/?p=83308

علم در خدمت صلح و توسعه در گفتمان انقلاب اسلامی؛
امروز همه عقلا و منصفان عالم اقرار و اذعان دارند که شهید سپهبد سلیمانی پرچمدار توسه عدالت، امنیت و صلح بود، تلاش های آن شهید و همرزمانش در جهت نجات مردم مظلوم عراق، سوریه، لبنان و فلسطین از یوغ متجاوزان تروریستی آمریکایی – اسرائیلی و برقراری صلح و ثبات در این کشورها هرگز از افکار آزادیخواهان عالم خارج نخواهد شد و در تاریخ ایثار، فداکاری و مجاهدت آن ها ماندگار خواهد بود.

در گفتمان انقلاب اسلامی مبتنی بر آموزه های اسلام ناب، علم آموزی و علم گستری در چارچوب علم نافع همراه با عقلانیت و اخلاق، جایگاه رفیع و منحصر به فردی دارد که تحقق منافع عمومی، صلح عدالت محور و پایدار، آرامش اجتماعی همراه با همزیستی مسالمت آمیز را برای جوامع به ارمغان می آورد، در فرهنگ دینی – میهنی ملت ایران علم دارای جایگاه ویژه ای است که می تواند به عنوان موتور محرکه اجتماع در مسیر کمال و سعادت و در جامعه عمل کند.

سازمان جهانی یونسکو به عنوان سازمان آموزشی و فرهنگی در سال ۲۰۰۱ روز ده نوامبر (۱۹ آبان) را به عنوان روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه نامگذاری کرد تا علاوه بر ارزش نهان به علم و عالمان تلاش برای پیوند میان فناوری های علمی و بهبود کیفیت زندگی عمومی مورد توجه قرار گیرد، به این معنا که آحاد جامعه از ثمرات علم و فناوری بر زندگی روزمره مردم و در راستای توسعه و صلح بهره مند شوند.

این نامگذاری فرصتی را برای عالمان، موسسات علمی، دولت ها و… فراهم می کند تا درباره گسترش علم، توسعه و صلح (واقعی) به عنوان اساسی ترین و ضروری ترین نیازهای جامعه بشری بحث نمایند، به ویژه صلح که به معنای شرایط و وضعیت سازنده حل و فصل اختلاف ها و ایجاد تفاهم و هماهنگی در روابط آحاد جامعه و بخش های مختلف نهادهای جامعه و ملت های مختلف قلمداد می شود.

امروزه جامعه به علما و کارگزاران و اندیشمندانی نیاز دارد که همراه سازی عقلانیت و اخلاق با علم، پیشرفت همه جانبه و صلح را برای بشریت تضمین کنند. در این راستا ۱- تلاش برای گسترش و عمق بخشی به علوم نافع ۲- زمینه‌سازی برای بهره مندی آحاد جامعه از ثمرات علم و فناوری ۳- ایجاد زمینه های لازم برای برقراری گفتمان عمومی بر محور علم، فناوری و آرامش اجتماعی ۴- معرفی پیشکسوتان و شخصیت های علمی و اکرام آن ها در جامعه ۵- تبیین نقش علم برای رسیدن به جوامع صلح آمیز ۶- تعهد همگانی برای استفاده از علم در راستای منافع عمومی و… از موضوعاتی هستند که باید به آن ها توجه شود.

خوشبختانه جمهوری اسلامی ایران همواره با بهره گیری از آموزه های اسلام که گسترش و تعمیق علم نافع در حوزه‌های مختلف و در ابعاد گوناگون را مورد تأکید قرار داده است، کشور را در وضع مناسبی از نظر تولید علمی قرار داده و به عنوان یکی از کشورهای پرشتاب جهان از لحاظ تولیدات علمی به جهان بشری در حوزه نشر علم خدمت نموده است، اما با در نظر گرفتن گفتمان انقلاب اسلامی که مبتنی بر آموزه های اسلام و برخاسته از معارف اسلامی است، همچنان جامعه اسلامی نیازمند به کارهای علمی و کاربردی است.

ایران اسلامی از سابقه تمدنی – تاریخی برخوردار است که آموزه های اسلامی زیرساخت نگاه فرهنگی این ملت را تشکیل می دهد، جوانان این مرز و بوم با بهره مندی از تجربه پیشینیان می توانند به گسترش علم و فناوری های مورد نیاز جامعه و استفاده از نتایج آن در ساخت آینده کمک کنند، در این راستا بر نخبگان و موثرین جامعه و هدایتگران افکار عمومی است که در این جهت گیری مهم جامعه نقش آفرینی کنند.

واقعیت این است که ایرانیان از دیرباز و زمانی که علم در جوامع مختلف جایگاه مطلوبی نداشت، علم آموزی و علم‌گستری را اهمیت می داده اند، زیرا در فرهنگ دینی و میهنی این ملت علم جایگاه ویژه ای داشته و دارد، اما باید توجه داشت که لازمه بهره گیری بیشتر از این فرهنگ دینی و میهنی، گفتمان سازی عمومی آن در لایه های مختلف اجتماعی است.

در شرایطی که نهادها و سازمان های مختلفی در نظام بین الملل گسترش همکاری ها برای علم گستری و برقراری صلح را مطرح می کنند، یادآوری آموزه ها و تعالیم اسلامی که مبتنی بر برابری، برادری، کمال و سعادت انسان هاست و می‌تواند زمینه های لازم را برای صلح و امنیت جهانی فراهم آورد، بسیار بااهمیت است، زیرا اسلام آئینی تعصب گریز، خشونت ستیز، صلح محور، بالنده و روزآمد برای پاسخ به خواسته های معقول بشری از جمله همزیستی مسالمت آمیز است.

اسلام برای مصلحت و سعادت افراد و برای مصالح جامعه اهمیت و احترام قائل است. اسلام دینی جامع است که هم برای زندگی فردی انسان ها و هم برای اداره اجتماعات و جوامع انسانی برنامه دارد و منحصر به یک قوم و قبیله و سرزمین خاص نیست، بلکه پیام و رسالتی جهانی دارد و صلح روح اسلام است و اسلام که از سلم گرفته شده است، متضمن سلامت و آرامش است و تأکید بر ورود همگان به سلم و صلح دارد.

دیدگاه انقلاب اسلامی منبعث از دیدگاه اسلام برای مسلمانان و کشورهای اسلامی وحدت و برای کشورهای غیراسلامی تعاون و همکاری مبتنی بر عدالت، برابری و رعایت حقوق متقابل است و ترویج اخوت بشری و مساوات انسانی، تحریم اسباب نزاع و جنگ، احترام به تعهدات، پرهیز از جدل های غیرعلمی و جاهلانه، گفتگوی مسالمت آمیز پیروان ادیان الهی، افشاگری و مقابله هوشمندانه با ظالمان و مستکبران و… را در این زمینه مورد توجه قرار داده است.

در اندیشه امام خمینی(ره) اصالت صلح مثبت و همزیستی مسالمت آمیز دارای بنیان های محکم است و بر این اساس همواره جمهوری اسلامی به این موضوع مهم پای بند بوده است، از طرفی با توجه به اینکه اقدامات ویرانگر گروه های تکفیری که دست ساخته قدرت های مادی جهان هستند با نام اسلام انجام می شود و این اقدامات از یک سو موجب تشدید خشونت علیه مسلمانان شده است – که نمونه آن را می توان در رفتارهای سران کشورهای غربی در حوزه اسلام‌هراسی و اسلام ستیزی مشاهده کرد – و از سوی دیگر این اقدامات به اسلام نسبت داده می شود، تبیین نگرش اصولی به موضوع صلح مبتنی بر اندیشه امام خمینی(ره) بسیار راهگشاست.

از بین بردن زمینه ها و علل جنگ، برقراری آرامش، صلح و صفا و به تعبیر زیبای امام خمینی(ره) « صلح انسانی » محور اندیشه ایشان را شکل می دهد چنانکه فرموده اند« ما به تبع اسلام با جنگ همیشه مخالفیم و میل داریم بین همه کشورها آرامش باشد، ما معتقد به صلح انسانی هستیم، ما با هیچ کشوری چه اسلامی و چه غیراسلامی سرجنگ نداریم و طالب صلح و صفا برای همه هستیم و تا کنون نیز دفاع کرده ایم و دفاع فریضه الهی است.»(صحیفه امام، ج۱۶، ص ۱۰۳)

امام خمینی(ره) با بهره گیری از آموزه های اسلام ناب و تمرکز بر این مهم که رحمت خداوند بر غضب سبقت دارد، صلح و همزیستی به عنوان تجلی رحمت اولویت دارد، برقراری روابط فردی و اجتماعی بین جوامع را مبتنی بر صلح و رحمت می دانند، مگر اینکه افراد و جریان هایی برای گسترش فساد و فاسد کردن جامعه تلاش کنند که در این وضعیت باب غضب باز می شود. ایشان در این زمینه فرموده اند: «خداوند به همه بندگان خودش رحمت دارد. و همین رحمت، موجب ایجاد بندگان و فراهم کردن اسباب رفاه و بندگی آنها است. و همین رحمت، موجب فرستادن انبیای بزرگ است. رحمت خدا اقتضا دارد که بندگان خدا را هم در دنیا و هم در آخرت به سعادت برساند. تمام اسباب سعادت را – مادی و معنوی – فراهم فرموده است. بندگان خدا با اسم «رحمان» و با اسم «رحیم» موجود شدند، و ادامه حیات در دنیا و آخرت می‌دهند و در عین حال که رحمت حق تعالی سبقت دارد بر غضب، لکن اگر چنانچه اقتضا بکند و مردم قدر رحمت حق تعالی را نداشته باشند و تخلف از فرمان حق تعالی بکنند و موجب فتنه و فساد بشوند، باب رحمت نیم بسته شود و باب غضب باز شود. پیغمبر اکرم – صلی الله علیه و آله و سلّم – نبی رحمت بود و با مردم به رحمت رفتار می‌فرمود. و همان رحمت بود که مردم را هدایت می‌کرد و برای مردم غصه می‌خورد. برای اشخاصی که در ضلالت بوده‌اند، به واسطه رحمتی که داشت متأثر بود ولی وقتی که ریشه‌هایی را می‌دید که اینها مشغول فساد هستند و ممکن است که فساد آنها به فساد امّت منتهی‌ بشود … عین حالی که نبی رحمت بود، باب غضب را باز می‌کرد.»(صحیفه امام، ج۱۵، ص ۳۶۹ و ۳۷۰)

از منظر امام خمینی(ره) هدف از ارسال پیامبران، جلوگیری منازعه و تقویت صلح و قوانین الهی ابزار رفع منازعه است و اصل دعوت، قاعده صلح و… بنیادهای صلح گستری و پایه های همزیستی مسالمت آمیز هستند و تمسک به آموزه های دین می تواند صلح و همزیستی مسالمت بین جوامع بشری را گسترش دهد و صلح مثبت و پایدار را در جوامع حاکم نماید.

در منظومه فکری رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی)، صلح ارزش ذاتی داشته، صلحی که منتج به عدالت، امنیت، حفظ کرامت انسان و اخلاق گردد.

« انقلاب اسلامی به جهانیان اعلام کرده است گه مرز اسلام، مرز اعتقاد و اخلاق است و ندای اسلام از طریق صفیر گلوله به جهانیان نمی رسد و ندای اسلام از طریق مأذنه ها، مدرسه ها، منبرها و بیانات بامنطق و استدلال به گوش جهانیان می رسد.» ، « اسلام که دین قدرت و اقتدار است، اما همزمان دین صلح، سلم و سلام هم هست، اسلام شمشیر دارد اما جز به هنگام ضرورت از شمشیر استفاده نمی کند، اسلام با منطق و استدلال با جهان و دنیا سخن می گوید، دولت جمهوری اسلامی ایران ثابت کرده است که قدرت در سایه منطق و در سایه توان مذاکره و گفتمان منطبق بر اسلام ایجاد می شود. جمهوری اسلامی قدرت خود را در منطق استدلال و به اهتزاز درآوردن پرچم صلح می بیند و معتقد است که علم و دانش، وحدت و اتحاد، یگانگی و انسجام و اخلاق در جامعه می تواند قدرت و امنیت به وجود بیاورد… ایران اسلامی می خواهد با تمسک به گفتمان اسلامی، توان و صلح، ثبات و امنیت در منطقه و جهان حاکم باشد در این زمینه فراتر از صلح، همزیستی مسالمت آمیز مورد توجه نظام جمهوری اسلامی است، زیرا ممکن است کشورها در صلح باشند ولی شرایطی که لازمه همزیستی مسالمت آمیز است از جمله همکاری و تعاون را نداشته باشند.

در اندیشه امام(ره) و رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) در راستای برقراری صلح، شکل گیری همزیستی مسالمت آمیز در محیط ملی و فراملی مورد تأکید قرار گرفته است و راهکارهای بدیعی در راستای حفظ حقوق انسان‌ها ارائه شده است.

رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) همواره بر این مهم تأکید نموده اند که ایران اسلامی در مسیر توسعه صلح و تحقق اهداف صلح آمیز برای همه انسان هاست.

معظم له فرموده اند: «صلح وسعادت وعدالت پیام نو و روشن ملت ایران برای همه ملت هاست و جوانان پرشور این سرزمین بزرگ برای تحقق این پیام باید با همه ی ظرفیت های وجود خود در میدان تلاش و پیشرفت حاضر باشند.»(۱۴/۷/۸۸)

البته صلح طلبی باید مبتنی بر عدالت، معرفت، کرامت انسانی و به دور از اغراض قدرتمندان عالم باشد، معظم له در این زمینه فرموده اند: «صلح باید بر مبنای عدالت و با معرفت به کرامت انسان و به دور از اغراض قدرتمندان عالم باشد.»(۹/۶/۷۹)

گفتمان انقلاب اسلامی متأثر از اسلام ناب محمدی(ص) مبتنی بر توحید، عدالت، معنویت، صلح و امنیت، بیداری، مبارزه با ظلم و ستم، نگاه انسان محور و توجه به کرامت انسانی با تکیه بر علم نافع به دنبال برقراری صلح جهانی و همزیستی مسالمت آمیز همگانی به دور از ظلم وستم است.

در این راستا نفی ظلم و مبارزه با ظلم و سلطه طلبی، نفی تفرقه افکنی و جنگ افروزی، نفی هرج و مرج، نفی خشونت در حوزه سلبی و اصل احترام متقابل، برادری و برابری، ضرورت پا­ی­بندی به حقوق اقوام، مذاهب و… در حوزه ایجابی همواره مورد تأکید امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) بوده است.

جمهوری اسلامی همواره بر اهمیت و ضرورت ایجاد فرهنگ صلح عادلانه بر جوامع تأکید نموده و همکاری و همگرایی نامشروع با ظالمان و زورگویان صلح ستیز را نکوهش کرده است، همچنین هرگونه استفاده ابزاری، دوگانه و گزینشی از مفهوم صلح را نادیده گرفتن حقوق ملت ها بر تعیین سرنوشت خود و سوءاستفاده از این مفهوم برای سلطه به نام طرفداری از صلح را محکوم نموده است.

ایران اسلامی همواره با منطق روشن اعلام نموده است که صلح باید مبتنی بر عدالت باشد، در این زمینه بر نقش محوری فرهنگ در ایجاد صلح، دوستی و عدالت و مقابله با بی عدالتی و ناامنی تأکید نموده است.

گفتمان انقلاب اسلامی صلح مبتنی بر عدالت را لازمه توسعه و کمال و سعادت زندگی فردی و اجتماعی انسان ها دانسته و تلاش نموده است افکار عمومی در جهان صلح عدالت محور را به عنوان یک نسخه نجاتبخش از سازمان های بین المللی به صورت جدی مطالبه نماید.

ایران اسلامی تلاش برای درک مشترک جهانیان در تحقق صلح عادلانه در جهان را در دستور کار قرار داده و معتقد است گفتمان صلح عادلانه به عنوان یک گفتمان جهانشمول می تواند مسیر حرکت به سمت صلح پایدار در عرصه جهانی را هموار سازد.

جمهوری اسلامی همواره بر این مهم تأکید نموده است: در صورتی که علماء، اندیشمندان و صاحبنظران و نخبگان در جهان به اهمیت صلح عادلانه توجه کنند و کرامت انسانی را در نظر بگیرند و با افراط گرایان و افراطی سازان، خشونت‌طلبان و تروریست ها مقابله کنند می توانند پیشرفت در پناه صلح را برای جوامع به ارمغان آورند، زیرا تحقق صلح واقعی در سطح یک ملت و در سطح جهانی در سایه عدالت، توجه به کرامت انسان ها، و رعایت حقوق آن ها برقرار می شود.

از منظرانقلاب اسلامی برخورداری از عدالت، صلح، آزادی و آرامش از اصلی ترین حقوق فردی و اجتماعی انسان‌هاست و کسی نمی تواند این حق طبیعی از انسان ها و جوامع سلب نماید، اما متأسفانه امروزه قدرت های سلطه گر و چپاولگران جهانی با استفاده ابزاری از صلح، به دنبال تأمین منافع نامشروع خود هستند و این موضوع یکی از دلایل ناپایداری صلح و آرامش در کشورهای مختلف به ویژه بخش هایی از جهان اسلام است، چنانچه حمایت آمریکا از رژیم صهیونیستی، حضور قلدرمآبانه آمریکایی ها در کشورهای جهان اسلام، تشکیل گروهک های تکفیری – تروریستی و حمایت همه جانبه از آن ها، ترور ناجوانمردانه سردار شهید سلیمانی – که به حق سردار صلح عادلانه و آرامش پایدار بود – از مصادیق صلح ستیزی و آرامش زدا و تجاوز به حقوق مسلمانان به حساب می آید.

امروز همه عقلا و منصفان عالم اقرار و اذعان دارند که شهید سپهبد سلیمانی پرچمدار توسه عدالت، امنیت و صلح بود، تلاش های آن شهید و همرزمانش در جهت نجات مردم مظلوم عراق، سوریه، لبنان و فلسطین از یوغ متجاوزان تروریستی آمریکایی – اسرائیلی و برقراری صلح و ثبات در این کشورها هرگز از افکار آزادیخواهان عالم خارج نخواهد شد و در تاریخ ایثار، فداکاری و مجاهدت آن ها ماندگار خواهد بود.

دکتر عباسعلی فرزندی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست