شناسه خبر: 56543

لینک کوتاه صفحه

https://dmsonnat.ir/?p=56543

نگاهی گذرا به وضعیت کنونی ادلب
نخستین مسئله ای که موجب اهمیت ادلب می­شود این است که اساسا آزادسازی ادلب می­تواند نقطه آغازی بر پایان قطعی بحران سوریه باشد. به عبارتی پایان بحران سوریه از گذرگاه ادلب که بزرگترین مرکز تجمع نیروهای تروریستی در جهان شناخته می شود، می­گذرد.نیروهای جیش­الفتح (متشکل از چند گروه تکفیری رادیکال) تحت حمایت ترکیه و عربستان بودند که 28 مارس 2015 شهر ادلب مرکز استان ادلب را تصرف کردند. با این وجود در سال 2018 پس از پیروزی­های مکرر ارتش سوریه در شهر ها و مناطق جنوبی سوریه، نوبت به آزادسازی ادلب رسید.

در هفته­ های اخیر ادلب در کانون توجه رسانه­ های منطقه و جهان و همچنین ناظران سیاسی مسائل منطقه غرب آسیا قرار گرفته است که در این راستا نگاهی گذرا به وضعیت کنونی ادلب در زمنیه اهمیت راهبردی آن ضروری است.

اهمیت راهبردی ادلب

ادلب ۱۱ درصد از خاک سوریه را تشکیل می دهد که از سال ۱۳۹۴ توسط تروریست ها اشغال شد. استان ادلب با ۶۱۰۰ کیلومترمربع مساحت در شمال غربی سوریه و در کنار استان­های حلب از شرق، حماه و لاذقیه از جنوب و غرب قرار دارد و از ۵ شهرستان شامل ادلب، معره نعمان، اریحا، جسرالشغور و حارم تشکیل می­شود که شهر خان شیخون در شهرستان معره نمعان یکی از راهبردی­ترین مناطق شمال غرب سوریه به شمار می رود.ادلب با استان حتای ترکیه ۱۳۰ کیلومتر مرز مشترک دارد و براساس اداره ثبت غیرنظامیان ملی ادلب، در شرایط کنونی ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار شهروندان محلی و حدود ۱ میلیون و ۳۰۰ هزار مهاجر داخلی از دیگر شهرها در ادلب ساکن هستند که بیشتر به شکل اسکان اردوگاهی است.

نخستین مسئله ای که موجب اهمیت ادلب می­شود این است که اساسا آزادسازی ادلب می­تواند نقطه آغازی بر پایان قطعی بحران سوریه باشد. به عبارتی پایان بحران سوریه از گذرگاه ادلب که بزرگترین مرکز تجمع نیروهای تروریستی در جهان شناخته می شود، می­گذرد.نیروهای جیش­الفتح (متشکل از چند گروه تکفیری رادیکال) تحت حمایت ترکیه و عربستان بودند که ۲۸ مارس ۲۰۱۵ شهر ادلب مرکز استان ادلب را تصرف کردند. با این وجود در سال ۲۰۱۸ پس از پیروزی­های مکرر ارتش سوریه در شهر ها و مناطق جنوبی سوریه، نوبت به آزادسازی ادلب رسید.

ادلب آخرین پناهگاه تروریست ها

حضور گروه­های تروریستی متعدد، در حال حاضر ادلب را به آخرین پناهگاه تروریست­ها در سوریه تبدیل کرده است. در محدوده­ای به مساحت ۶۱۰۰ کیلومترمربع تجمع حدود  ۱۰۰ هزار نیروی تروریست امری غیرعادی به نظر می رسد. گروه تروریستی هیئت تحریرالشام که متشکل از دهها گروهک تروریستی است، بخش­ های وسیعی از استان ادلب و مناطق مرزی مشترک با کشور ترکیه را در اشغال دارد. اکنون جنگ برای آزادسازی ادلب می تواند نقطه پایانی برای گروه های تروریستی باشد.

بر اساس توافق آستانه ۴ که بین سه کشور ایران، روسیه و ترکیه منعقد شده بود، چهار منطقه تنش در سوریه به عنوان مناطق اجرایی کاهش تنش انتخاب گردید. یکی از این مناطق استان ادلب بود. بنابر آنچه طی هفته های اخیر در برخی مناطق این استان و غرب حلب اتفاق افتاد، ارتش سوریه مجبور به اجرای عملیات در این استان شد.یکی از دلایل موجود نقض مکرر آتش­بس توسط تروریست­ها در این مناطق بود. ارتش ترکیه در اقدامی که خلاف توافقات آستانه بود به استنان ادلب لشکرکشی کرد و برخی مناطق این استان را در اختیار گرفت.

با این وضعیت، عملیات طی هفته های اخیر حالتی فراگیر به خود گرفت و استراتژی ارتش سوریه به این صورت بود که ابتدا مناطق جنوبی ادلب را پاک­سازی کند، سپس مناطق غربی حلب و در مرحله آخر عملیات را در داخل ادلب به سرانجام برساند. در نتیجه با پاک­سازی مناطق جنوبی این استان، برخی مناطق آلوده غرب حلب نیز آزاد شد و اکنون ارتش سوریه با وجود کارشکنی­های مکرر ترکیه، عملیات را در محورهای مواصلاتی برای قطع ارتباط گروه­های تروریستی با سایر مناطق ادامه می دهد.

اهمیت ادلب برای سوریه

ادلب که اکنون از آن به عنوان نبرد بزرگ برای اعمال حاکمیت دمشق بر کل نواحی سرزمینی­اش یاد می­شود، برای دولت سوریه از اهمیت راهبردی فوق العاده­ای برخوردار است. از یک سو ادلب در مجاورت با استان لاذقیه واقع شده و تسلط بر آن عمق راهبردی بیشتری به ارتش سوریه می­بخشد. همچنین، تسلط بر بزرگ­راه «ام ۵» که ترکیه، سوریه و اردن را به هم متصل می­کند و از شهر ادلب گذر می­کند، از اهمیت فوق العاده­ای برخوردار است. ادلب می تواند به فتح­الفتوح ارتش سوریه در آینده معادلات میدانی تبدیل شود. در واقع ادلب از اهمیت راهبردی فوق العاده­ای برخوردار است.

سوریه طبق تمام کنوانسیون­های حقوقی و بین­المللی حق دارد به هر اقدام دفاعی برای بازپس­گیری سرزمین های اشغال شده خود دست بزند. از این رو، ادلب به عنوان آخرین مقر تروریست­های تکفیری در سوریه در دستور آزادسازی نیروهای نظامی و مردمی سوریه قرار گرفته است، با توجه به حمایت ترکیه از تروریست ها از این مناطق، حضور ارتش سوریه برای مقابله با تروریست ها را موجه می نماید. این منطقه از حیث جغرافیایی بسیار حائز اهمیت است. ادراک اهمیت ادلب و آزادسازی آن در گرو فهم موقعیت جغرافیایی آن است.

ادلب منطقه­ای راهبردی در شمال غربی سوریه است که دسترسی استان­های شمالی و شرقی را به استان­های ساحلی لاذقیه و طرطوس فراهم می­کند. این امر به آن جهت حائز اهمیت است که مسیر کریدور شمال به غرب سوریه برای رسیدن به دریای مدیترانه است. همچنین وجود بندرگاه­های مهم در لاذقیه و طرطوس به دلیل هم­جواری با ادلب ، دارای مختصات نظامی و راهبردی است. وسعت استان ادلب به اندازه لبنان است و این دسترسی خاصی از سوی این استان به استان های هم­جوار به ویژه استان های مرکزی است.

در ادلب تجمیعی از گروه­های تروریستی که طی جنگ چندین ساله در این کشور اتفاق افتاد، وجود دارد و همین تنوع گروه­ها منجر به اختلافات گسترده در زمینه مبارزه یا مصالحه شده است. ادلب بیشترین گرایش­های وابسته به وهابیت را در خود جای داده است و اکثریت افراد آن دارای گرایش­های افراطی نسبت به سایر ادیان هستند.

اهمیت ادلب برای ترکیه

ادلب برای ترکیه نیز از چندین لحاظ دارای اهمیت راهبردی است. از یک سو، اردوغان از حضور نیروهای تحت امر خود در ادلب به عنوان ابزاری برای بازی و حضور در معادلات منطقه خاورمیانه بهره می­گیرد و از آن به­عنوان یکی از بزرگترین دستاوردهای سیاست خارجی خود یاد می­کند، بنابراین، از دست دادن کنترل این استان به معنای ضربه ای سخت به راهبرد سیاست خارجی ترکیه در خاورمیانه خواهد بود.

ترکیه به دنبال ایجاد منطقه­ای حائل در شمال سوریه است و منطقه مزبور در استان ادلب در نظر گرفته شده است. در ادلب تجمعی از گروه های تروریستی با سلایق مختلف وجود دارد و حضور همین گروه ها می­تواند در آینده به عنوان اهرم فشاری برای دولت مرکزی سوریه ایفای نقش کند.ترکیه به خوبی می­داند که دیر یا زود باید مناطقی که با توافق سوچی تحت عنوان ناظر در اختیار گرفته، تخلیه کند، زیرا ادلب بخشی از حاکمیت سوریه بوده و دمشق به دنبال تثبیت حاکمیت خود است. قوانین بین­المللی نیز چنین حقی را به سوریه می دهد. نقش ترکیه در تداوم بحران را می­توان در این راستا ارزیابی کرد که ضمن ایجاد تبلیغات فریبنده رسانه­ای، حداکثر تلاش خود را در راستای ایجاد فشار سیاسی به دمشق خواهد آورد تا عملیات برای آزادی ادلب متوقف شود.

با توجه به اینکه از نظر حقوقی و سیاسی، ترکیه دلایل قابل قبولی برای ادامه حضور خود در ادلب ندارد. بر این اساس اقدامات سوریه علیه تروریست ها برای آزادسازی کامل سرزمین های خود ادامه یافته و دیر یا زود ادلب نیز از دست تروریست ها آزاد و تحت حاکمیت سوریه درآمده و تمامیت ارضی این کشور حفظ خواهد شد.

بنابراین :

  • ادلب از مناطق راهبردی سوریه محسوب می شود.
  • دولت سوریه مطابق با قوانین وکنوانسیون های بین المللی حق دارد ادلب را از اشغال آزاد نماید.
  • همکاری دولت ترکیه براساس توافق آستانه ۴ با دولت سوریه ضروری است.
  • با آزادسازی ادلب تمامیت ارضی سوریه حفظ خواهد شد.
  • و…

در یک جمع بندی کلی می توان گفت ادلب دارای موقعیتی راهبردی برای دولت های سوریه و ترکیه است که با حضور گروه های تروریستی ، تبدیل به مرکز  خطرناک تجمع تروریست ها گردیده است؛ از این رو دولت سوریه باید ضمن پایان دادن هرچه سریعتر به اشغال ادلب ، تمامیت ارضی خود را نضمین کند و در این راستا همکاری دولت ترکیه در بازگشت آرامش و کاهش تنش ها ضروری است. بی تردید تنش زادیی از جوامع اسلامی وحفظ تمامیت  یک کشور اسلامی از الزاماتی است که تبیین آن بر همگان به وِیژه موثرین امری ضروری است.

دکتر عباسعلی فرزندی

 

فهرست