شناسه خبر: 57618

لینک کوتاه صفحه

https://dmsonnat.ir/?p=57618

کرونا؛ هوشمندی و عقلانیت تا کنون، هشدارها و بایسته های آتی؛
بیماری فراگیر کرونا که به ابتلای بزرگ برای جامعه جهانی تبدیل شده و ایران اسلامی با شدت درگیر آن شده است، علاوه بر جنبه بهداشتی و پزشکی در حوزه های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و رسانه ای نیز تأثیر و تأثراتی داشته است، اما در ایران اسلامی باور و فرهنگ متکی بر باور مردم نقش بی بدیلی در نوع و نحوه مواجهه با این بلیه ایفا کرده است

بیماری کرونا که به یک ابتلای بزرگ برای جامعه جهانی تبدیل شده است، علاوه بر جنبه بهداشتی و پزشکی در حوزه های اجتماعی، فرهنگی و رسانه ای نیز تأثیر و تأثراتی دارد که باید درس ها وعبرت هایی از نوع مواجهه با آن گرفت. این بیماری در ایران اسلامی و دیگر کشورها فضای سیاست، فرهنگ و اقتصاد را تحت تأثیر خود قرار داده است، البته تفاوت ایران با برخی از کشورها این است که باور و فرهنگ این ملت نقش بی بدیلی در مواجهه با آن ایفا کرده و می کند. خویشتن داری ها(قرنطینه ها)، تعطیل کردن تجمعات از جمله تجمعات دینی، روی آوردن بیش از پیش به معنویات و توجه به ارتباط فرامادی، دلسوزی های ویژه نسبت به همنوعان و… شرایط یک رزمایش بزرگ را فراهم کرده است.

به هر حال مواجهه فعال و هوشمندانه با حوادث و درس آموختن و عبرت گیری از رخدادها شرط عقلانیت و اعتقادمحوری است باید تلاش کرد از هر تهدیدی فرصت ساخت و آینده ای روشن برای جامعه تصور و ترسیم کرد و به سوی آن حرکت کرد. هرگز نه تنها نباید اجازه داد فاصله ظاهری اجتماعی که به صورت موقت و به اضطرار ایجاد شده است معنای واقعی پیدا کند بلکه باید قدر ظرفیت های حیات آفرین پیوندها و ارتباطات اجتماعی منبعث از باور دینی و فرهنگ بارور میهنی را در راستای تقویت اجتماعات ناشی از همدلی و همگرایی را بیش از پیش دانست. اگرچه تحلیل کلان و راهبردی این موضوع نیازمند اندیشه ورزی معقول، عالمانه و مبتنی بر معارف دینی است و باید متولیان امر در زمان خود به آن بپردازند، اما نگاهی گذرا به آنچه پیرامون سربرآوردن بیماری ناشی از جولان ویروس منحوس کرونا در ایران اسلامی تا کنون می توان مطرح کرد در حوزه های عملکردی اعم از محاسن و معایب محدود مرتبط با موضوع و بایسته های درس آموز و عبرت دهنده آن قابل طرح بوده و اشاره به آن ها راهگشا است.

شکی نیست که هوشمندی و عقلانیت جامعه دینی در برابر ابتلائات بیشتر از دیگر جوامع است و یکی از ابعاد این هوشمندی و عقلانیت ترجیح منافع و مصالح عمومی بر منافع فردی است و آماده شدن برای مواجهه با مشکلات ناشی از حوادث در چارچوب ملاک ها و معیارهای الهی – انسانی در راستای مصالح و منافع عمومی هشدار و درس همیشگی پدیده ها است.

حوادث طبیعی و در مواردی غیرطبیعی همواره پیش روی جوامع وجود خواهد داشت. در جامعه اسلامی به دلیل وجود باورهای دینی و فرهنگ متأثر از باورها ظرفیت بیشتری برای همدلی، همگرایی و هم افزایی اجتماعی در برخورد با حوادث وجود دارد. برنامه ریزی برای مواجهه با حوادث، آگاهی بخشی اجتماعی، آمادگی های لازم برای رو به رو شدن با پدیده ها، تجربه آموزی از حوادث، از رموز موفقیت هر جامعه در حوادث بزرگ و ابتلائات اجتماعی گسترده است، چنانچه ایران اسلامی در حوادث مختلف از جمله شیوع ویروس منحوس کرونا و گسترش بیماری ناشی از آن در این راستا حرکت کرده است. با گذشت حدود ۴۵ روز از آگاهی و اعلان رسمی از پیدایش و گسترش این ویروس منحوس و اثرات نامطلوب آن بر کشور در حوزه های سلامت و معیشت جلوه هایی از اقدامات خداپسندانه و قابل ستایش در ایران اسلامی به نمایش گذاشته شد که مواردی از آن جلوه ها در گزاره های زیر بیان می شود.

جلوه هایی از هوشمندی و عقلانیت اجتماعی ملت ایران؛

  • آحاد مردم با تصمیمات عالمانه و برخورداری از ظرفیت های علمی و کارشناسی همراهی می کنند.
  • اکثر مردم قرنطینه خانگی را رعایت کردند، عموماً به عید دیدنی نرفتند و… این نشانه مهم و فرهنگ بالای ملت ایران است.
  • مسئولان با برنامه ریزی مناسب مایحتاج عمومی مردم را تأمین کرده و شبکه تولید و توزیع به خوبی مدیریت شد.
  • چرخه تولید اقلام ضروری با توان مضاعف به کار گرفته شد و بسیاری از کارخانه ها و کارگاه های تولیدی با تغییر محصولات تولیدی خود نیازهای عمومی، مایع ضدعفونی، الکل طبی، ماسک، دستکش و… مردم را تأمین کردند.
  • خدمتگزاران مردم در حوزه سلامت و امنیت با خدمات مخلصانه و ایثارگرانه خود ثابت کردند که ایران اسلامی از مردان مرد و شیرزنان ایثارگری برخوردار است که از سلامت و آرامش خود در راه سلامت و امنیت جامعه می گذرند و حتی جان خود را در طبق اخلاص برای احیای جامعه فدا می کنند.
  • عالمان و متخصصان با بهره گیری مضاعف از ظرفیت ها و به کار گرفتن حداکثر توان و استعدادها به ابداع و اختراع پرداختند که تبدیل چرخه تولید به نیازهای ضروری، ساخت تجهیزات به ویژه کیت تشخیص کرونا و… از نمادهای آن به حساب می آید.
  • نیروهای مسلح(سپاه و ارتش، نیروی انتظامی و وزارت دفاع) همراه با بسیج مردمی نقش بی نظیری در پیشگیری از شیوع بیماری، درمان و آرامش بخشی به مردم و افکار عمومی ایفا کردند.
  • مجموعه های دلسوز مردمی در قالب خیریه ها و خیرین، سازمان های مردم نهاد در رفع نیازهای مردمی به ویژه اقشار آسیب پذیر خدمات خوبی ارائه کردند و نیروهای داوطلب مردمی هم در این راستا نقش آفرینی کردند، کمک به ضدعفونی معابر، کمک به سالمندان در خرید و واگذاری اقلام مورد نیاز، تبدیل مراکز عمومی به تولید ماسک و… برخی از این خدمات است.
  • متولیان سلامت با بهره گیری از ظرفیت گسترده نیروهای بسیج مردمی و مدیریت کارآمد نیروهای مسلح با اجرای طرح عظیم غربال گری نقش تاریخی در حفظ جان بسیاری از هم وطنان ایفا کرده و به آینده سلامت مردم کمک شایانی نمودند.
  • علاوه بر کادرهای درمانی که در خط مقدم جان فشانی کردند نیروهای نظامی و انتظامی و حوزه های خدمت رسانی(شهرداری ها، آتش نشانی ها، فعالان حوزه انرژی و…) صحنه های بی نظیری را در خدمت به مردم به نمایش گذاشتند.
  • رسانه ها و هدایتگران افکار عمومی نقش مهمی را در آگاهی، آموزش و هدایت مردم در مواجهه با مشکل برعهده گرفتند.
  • مسئولان در حوزه سیاستگذاری، برنامه ریزی و اقدام برای مواجهه با حادثه و مشکل و پشتیبانی از مجموعه های ذر مدخل در حوزه های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و امنیتی عمل نمودند.
  • متولیان برخورد با ناهنجاری های اجتماعی اعم از جلوگیری از سوء استفاده فرصت طلبان، برخورد با کارشکنان و… با اقدام به موقع خود کمک شایانی به آرامش اجتماعی نمودند.
  • نقش عالمان دینی در زمینه تقویت ایمان، صبر و شکیبایی، تبیین وظایف دینی، مجاب سازی آحاد جامعه در رعایت توصیه های تخصصی پیشگیرانه و… بسیار مؤثر و راهگشا بود.
  • به لحاظ فرهنگی مشخص شد که انسان ایرانی – اسلامی با یاری ایثارگرانه هم وطنان خود ظرفیت نهفته ای دارد که در شرایط حساس کارآمدی اجتماعی خود را نشان می دهد.
  • مقابله با شایعات، ایجاد آرامش و امیدبخشی از اقدامات هدایتگران جامعه بود که عالمان دینی در این زمینه پیشتاز بودند.
  • مقابله عالمانه و هوشمند با تبعات ناشی از گسترش ویرس کرونا صحنه ای برای نمایش کارآمدی نظام مدیریتی کشور بود که با هدایت حکیمانه رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) شکل گرفت و همراهی مسئولان، مؤثران جامعه، متولیان تخصصی و عامه مردم با هم عامل اصلی این کارآمدی بود.

 

 

گزاره های قابل تأمل و نیازمند چاره جویی؛

با همه ی جلوه های زیبا و ستودنی که از متولیان امر و آحاد جامعه در رویارویی با حادثه ناشی از شیوع ویروس منحوس کرونا در کشور مشاهده شد، اما متأسفانه مواردی از گزاره های قابل تأمل و نیاز به چاره جویی نیز وجود داشت که: ۱- عدم رعایت تعداد محدودی از افراد جامعه به هشدارها و نظرات تخصصی در زمینه مواجهه اجتماعی با موضوع؛ ۲- کمیاب شدن برخی از کالاهای بهداشتی به دلیل نبود برنامه لازم توسط متولیان امر و ناشی از سوء استفاده تعدادی فرصت طلب و… از جمله آن هاست.

هشدارها و بایسته ها؛

با تمرکز بر ابعاد فرهنگی و اجتماعی متأثر از فضای پیدایش و گسترش ویروس منحوس کرونا و تبعات ناشی از آن و مرور بر جلوه های عملکرد متولیان و مردم و با در نظر گرفتن برخی از گزاره های قابل تأمل باید هشدارها و بایسته های زیر را مورد توجه قرار داد:

  • تصمیمات به ویژه در حوزه های کلان باید کارشناسی و عالمانه باشد.
  • باید در رویارویی با موضوعات کلان و به ویژه نوپدید و غیرمنتظره با قاطعیت و شجاعت البته همراه با تدبیر رو به رو شد.
  • آمادگی لازم برای مواجهه با حوادث غیرمترقبه باید حفظ شود، به تعبیری برای تهدیدات احتمالی آرایش دفاعی هوشمندانه حفظ شود.
  • باید از تصمیمات غیرکارشناسی، غیرعالمانه و احساساتی اجتناب شود.
  • برای اجرای تصمیمات مهم باید افکار عمومی توجیه شده و اقناع سازی صورت پذیرد.
  • باید تجربیات مثبت و منفی نحوه مواجهه با موضوع احصاء، ثبت، دسته بندی و تجریه تحلیل شده و از تجربیات مثبت برای آینده استفاده شود و نسبت به تجربیات منفی چاره جویی و راه حل پیش بینی شود.
  • توجه به این نکته مهم است که آمادگی بدون قدرت و قوی شدن در همه زمینه ها به ویژه در عرصه علمی امکان پذیر نیست.
  • استفاده از تجربیات دیگر کشورها و جوامع برای مواجهه با حوادث غیرمترقبه بسیار ضروری است.
  • در کنار ساز و کارهای هشداردهنده هدایتگری و نصیحت آموز باید از نظامات کنترلی و… استفاده شود.
  • برای اقشار آسیب پذیر در شرایط غیرمتعارف و بحرانی باید از قبل پیش بینی های لازم بشود.
  • باید راهبردهای پیشگیرانه و کنترلی برای مواجهه با حوادث غیرمترقبه تدوین و در موقع ضروری از آن استفاده شود.
  • باید تجربیات مثبت با دیگر کشورها و جوامع به ویژه نسبت به همسایگان به اشتراک گذاشته شود.

در جمع بندی کلی می توان گفت بیماری فراگیر کرونا که به ابتلای بزرگ برای جامعه جهانی تبدیل شده و ایران اسلامی با شدت درگیر آن شده است، علاوه بر جنبه بهداشتی و پزشکی در حوزه های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و رسانه ای نیز تأثیر و تأثراتی داشته است، اما در ایران اسلامی باور و فرهنگ متکی بر باور مردم نقش بی بدیلی در نوع و نحوه مواجهه با این بلیه ایفا کرده است این ملت با رهبری حکیمانه رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله العالی) و در چارچوب برنامه ریزی های متولیان امر و حضور مسئولانه و متعهدانه آحاد جامعه در هویت های رسمی و مردمی جلوه هایی از اقدامات خداپسندانه و زیبا را به نمایش گذاشته اند که نمادی از هوشمندی، عقلانیت، تعهد اجتماعی و ترجیح مصالح عمومی بر منافع فردی است. همراهی مردم با تصمیمات کارشناسانه و عالمانه، تلاش و ایثارگری خدمتگزاران جامعه، حضور اثربخش نیروهای مسلح و بسیج مردمی، نقش آفرینی هدایتگران افکار عمومی به ویژه علمای دینی و… برخی از عوامل نقش آفرین در مواجهه با این بلیه بود که کارآمدی نظام دینی را به نمایش گذاشت. برخورد عالمانه با حوادث، رویارویی هوشمندانه، عاقلانه و پیشگیرانه با حوادث احتمالی غیرمترقبه، حفظ و تقویت آمادگی ها، توجیه افکار عمومی، قوی شدن در عرصه های مختلف به ویژه در عرصه علمی از جمله هشدارها و بایسته هایی است که باید به آن توجه کرد و خلاصه اینکه همانگونه که تا کنون با کرونا با هوشمندی و عقلانیت برخورد شده است در آینده بیش از پیش باید به هشدارها و بایسته های مرتبط با آن توجه کرد.

 

دکتر عباسعلی فرزندی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست